Konserwacja 12 asamblaży Maksymiliana Kasprowicza ze zbiorów Muzeum Miasta Gdyni w ramach przygotowań do obchodów jubileuszu stulecia Gdyni

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA KOLEKCJĘ

W 1987 roku, na podstawie decyzji prezydenta Gdyni, do zbiorów Muzeum Miasta Gdyni (dalej MMG) włączono spuściznę po Maksymilianie Kasprowiczu, liczącą niemal 600 obiektów i reprezentującą wszystkie okresy twórczości tego wybitnego gdyńskiego artysty. Zbiór uzupełniają bogate archiwalia: ok. 100 zdjęć, ok. 20 przedmiotów z wyposażenia pracowni artysty, odznaczenia i dyplomy, ok. 20 dokumentów, ok. 300 książek o tematyce związanej ze sztuką. MMG posiada największy w Polsce zbiór prac Kasprowicza i jest opiekunem grobu artysty, znajdującym się na Cmentarzu Witomińskim w Gdyni.

Czując odpowiedzialność za powierzoną nam kolekcję od lat dokładamy wszelkich starań, by spuścizna po Kasprowiczu pozostała nienaruszona. Sukcesywnie poddajemy konserwacji jego prace znajdujące się w zbiorach MMG.

Celem zadania jest konserwacja 12 obiektów z tej kolekcji, cennych zarówno artystycznie, jak i historycznie oraz podniesienie standardów przechowywania zbiorów. Bez podjęcia działań konserwatorskich ta imponująca, wyjątkowa na skalę ogólnopolską spuścizna zostanie poważnie naruszona, zagrożona zniszczeniem.

Maksymilian Kasprowicz, fot. autor nieznany, archiwum Muzeum Miasta Gdyni

SYLWETKA ARTYSTY

Maksymilian Kasprowicz (1906–1986) w latach 1928–1933 kształcił się w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Poznaniu na Wydziale Malarstwa Dekoracyjnego i Witrażownictwa. Po studiach zaczął pracować jako malarz i projektant wnętrz. W 1935 r. przeniósł się do Gdyni. Znalazł się w grupie Gdyńskich Artystów Plastyków, przekształconej w 1937 r. w ZZPAP. Należał także do Confederation Internationale des Artistes w Brukseli. Okres okupacji spędził w Gdyni, pracując w elektrowni jako pomocnik malarza. Po wyzwoleniu w 1945 rozpoczął pracę w przyfrontowej Pracowni Graficznej Informacji i Propagandy, pomagał w organizowaniu rekwizytów do pierwszego gdyńskiego teatru i organizował wystawy. Był referentem ds plastyki w Wojewódzkim Wydziale Kultury i Sztuki. Od 1946 r. zajął się reorganizacją oddziału ZZPAP w Gdyni oraz organizacją pierwszej wystawy objazdowej. W 1948 rozpoczął pracę w Liceum Sztuk Plastycznych w Gdyni oraz od 1951–1952 na Wydz. Architektury Politechniki Gdańskiej. Od 1952 rozpoczął pracę na Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku (obecnie ASP w Gdańsku), jednocześnie równolegle podjął na niej studia, które ukończył dyplomem w 1955 r. Na uczelni dwukrotnie pełnił funkcję prodziekana, a w latach 1968–1971 dziekana. Od września 1955 r. był zastępcą profesora na Wydz. Malarstwa, w marcu 1957 został docentem, od 1.10.1969 prowadził Pracownię Malarstwa na Wydz. Malarstwa, od 1974 do 1976 kierował Katedrą Malarstwa i Rysunku na Wydz. Malarstwa i Rzeźby. W 1976 r. przeszedł na emeryturę. Twórczość artystyczna Kasprowicza obejmowała malarstwo, rysunek, grafikę artystyczną i użytkową oraz wystrój wnętrz. Ciągłe poszukiwanie odmiennych, nowych środków artystycznych, zamiłowanie do ryzyka i eksperymentu spowodowały ogromną różnorodność zarówno tematyczną, jak i formalną jego twórczości.

GDYNIANIN W STULECIE MIASTA

Konserwowanie twórczości Maksymiliana Kasprowicza i prezentowanie jego twórczości w związku z jubileuszem 100-lecia miasta Gdyni ma swoje głębokie uzasadnienie. Kasprowicz należy do grona najwybitniejszych twórców związanych z naszym miastem. Zamieszkał w Gdyni w 1935 roku, w jego twórczości jak w soczewce skupiają się problemy tego miasta, w tym dramatyczne karty wydarzeń Grudnia 70, ale też jego wyjątkowość związana z bliskością morza i nowoczesnego portu. Kasprowicz jest ściśle związany z Gdynią – życiem i twórczością. Jego pracowania, zlokalizowana przy ul. Abrahama 48A/26, mieściła się w centralnym punkcie miasta.

PIONIER RECYCLINGU

Zanim pojawiła się powszechna świadomość w zakresie ekologii, zanim wdrożono konieczność segregowania śmieci i recyclingu, to artyści zauważyli potencjał tkwiący w odpadkach, zużytych przedmiotach, opakowaniach, słowem – śmieciach. Z polskich artystów pionierem recyclingu był, zaraz po Władysławie Hasiorze czy Tadeuszu Kantorze, Maksymilian Kasprowicz. Począwszy od lat 70. XX w. aż po ostatnie lata życia artysta wypowiadał się w asamblażach – kompozycjach reliefowych zbudowanych z rzeczy gotowych, jak rękawice robocze, opakowania, pojemniki, puszki, spreparowane czaszki dorszy, liny itp., określanych przez samego artystę mianem collage. Prace te tematycznie nawiązują do wydarzeń gdyńskich lub wątków marynistycznych. Zamiast wyrzucać, generować niepotrzebne odpady, artystycznie je przetwarzał, tworząc niezwykle oddziałujące na widza asamblaże.

Edukacyjny potencjał tego tematu wykorzystamy w planowanych działaniach towarzyszących. Jednocześnie podczas prac nad projektem (podczas konserwacji i upowszechniania w formie wystawy) zwracać będziemy szczególną uwagę na kwestie zrównoważonego, odpowiedzialnego środowiskowo działania, stosując rozwiązania i narzędzia proekologiczne.

Plakat wizerunkowy projektu „Konserwacja 12 asamblaży Maksymiliana Kasprowicza w 100-lecie Gdyni”.
Projekt: Ada Zielińska

UPOWSZECHNIANIE

Głównym celem projektu jest ochrona i konserwacja spuścizny Maksymiliana Kasprowicza. Uzupełnia go nieodpłatne upowszechnianie efektów konserwacji. Efekty realizacji zadania zostaną zaprezentowane w formule online jako odrębna kolekcja na stronie archiwum cyfrowego „Gdynia w sieci” oraz na wystawie czasowej. Obiekty, którym przywrócone zostaną dawne walory estetyczne, podkreślą znaczenie materialnego dziedzictwa kulturowego i konieczność jego ochrony. Zaplanowano nie tylko udostępnienie zdjęć i opisów prac poddanych konserwacji w archiwum cyfrowym MMG „Gdynia w sieci”, ale także realizację krótkiego filmu o przebiegu konserwacji, który zostanie opublikowany on-line: w mediach społecznościowych, na stronie i youtube MMG.

Poddane konserwacji prace zostaną ponadto zaprezentowane w 2025 r. na wystawie czasowej w Muzeum Miasta Gdyni, a jeden z asamblaży „Tragedia gdyńska II” (MMG/SZ/954), od 2026 r. zostanie zaprezentowany na wystawie stałej w Muzeum Historii Polski w Warszawie.

FILM DOKUMENTUJĄCY PRZEBIEG KONSERWACJI

ARTYKUŁ: KONSERWACJA NA MAXA, W DUCHU TWÓRCZEJ WOLNOŚCI / MAGAZYN PRESTIŻ

Link do artykułu
https://prestiztrojmiasto.pl/magazyn/178/kultura-sztuka-i-rozrywka/w-duchu-tworczej-wolnosci

WYDARZENIA TOWARZYSZĄCE

Afisz z wydarzeniami towarzyszącymi projektowi „Konserwacja 12 asamblaży Maksymiliana Kasprowicza w 100-lecie Gdyni”.
Projekt: Ada Zielińska

Wszystkie bieżące wydarzenia można znaleźć na podstronie „Wydarzenia”.

TABLICA INFORMUJĄCA O DOFINANSOWANIU ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PROMOCJI KULTURY